سامى على بابكر
گەورەترین تراجیدیای دامەزراوەیی و سەروەریی لە عێراقدا ئەوەیە کە دەوڵەت و گرووپە چەکدارەکان لە ناو دوو سیستمی کاتیی تەواو جیاواز و دژبەیەکی یەکتردا دەژین؛ بەغدا وەک ئامێرێکی بیرۆکراتیی ئیفلیجکراو، مامەڵەکانی تەنها لە ڕێگەی ڕۆژمێر، دیاریکردنی وادەی کۆبوونەوەکان، پێکهێنانی لیژنەی بێئەنجام و دەرکردنی ڕاگەیەندراوە فەرمییەکانەوە بەڕێوە دەبات، لە کاتێکدا فاکتەرە چەکدارەکان و میلیشیاکان خاوەنی کاتژمێری ستراتیژیی تایبەت بە خۆیانن و تەنها بەپێی بەرژەوەندی و حیساباتە مەیدانییەکانیان دەجوڵێنەوە، نەک بەپێی ئەو خشتە کاتییانەی کە لە ناو هۆڵە بریقەدارەکانی حکومەتدا دادەڕێژرێن. ئەم جیاوازییە کوشندەیە نیشانی دەدات کە کێشەی جەوهەریی دەسەڵات لە نەبوونی مۆڵەت و خشتەی کاتیدا نیست،
بەڵکو لەو بێدەسەڵاتییە ڕەهایەدایە کە ناتوانێت هیچ دەرئەنجام و سزایەک بەسەر ئەو هێزانەدا بسەپێنێت کە بە ئاشکرا و بە بێباکی وادەکانی ڕەت دەکەنەوە؛ چونکە ڕۆژمێری حکومەت دەبێتە پارچە کاغەزێکی بێبەها ئەگەر هێزێکی سەربازیی نیشتمانی و دادگایەکی سەربەخۆ لەپشتییەوە نەبێت بۆ سەپاندنی سزاکان، و کاتێکیش دەوڵەت لە جێبەجێکردنی یاسادا دادەبەزێت بۆ ئاستی نێوەندگیر و پاڕانەوەکار، ئەوا یاخیبوون دەبێتە تاکە زمانی زاڵ لەسەر شەقامەکان. لە جیاتی ئەوەی حکومەت کات وەک ئامرازێک بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکانی بەکار بهێنێت، گرووپە چەکدارەکان کات وەک چەکێک بەکاردەهێنن بۆ مژینی هێزی دەوڵەت و درێژەدان بە هەژموونی سەربازی و ئابووریی خۆیان لە دەرەوەی یاسا، بە جۆرێک هەر کاتێک وادەیەک کۆتایی دێت، ئەوان قەیرانێکی نوێ دەخولقێنن بۆ ئەوەی دەوڵەت ناچار بکەن خشتەیەکی کاتیی تر دابڕێژێتەوە. لە کۆتاییدا، ئەم جەنگەی نێوان ڕۆژمێری بێدەسەڵاتی مەدەنی و کاتژمێری چالاکی چەکدارەکان، تەنها یەک حەقیقەتی تاڵ و تەنزئامێزمان بەڕوودا دەپەکێنێتەوە: لە کاتێکدا بەرپرسانی حکومەت بە خەماویەوە سەیری ڕۆژمێرەکانیان دەکەن بۆ ئەوەی بزانن کەی کاتی پێکهێنانی لیژنەیەکی نوێیە بۆ لێکۆڵینەوە، میلیشیاکان سەیری کاتژمێرەکانیان دەکەن بۆ ئەوەی دیاری بکەن کەی کاتی ئەنجامدانی هێرشی داهاتوو و سەپاندنی ئەمری واقیعە بەسەر خودی دەوڵەتدا!