محمد جەبار ئەحمەد
پێوەرەکانی سەروەریی یاسا و ڕاستگۆیی لە دادپەروەریدا هەمیشە دەخرێنە بەر تاقیکردنەوەیەکی سەخت؛ دادگاییکردنی فەرمانبەرێکی بچووک یان دەستگیرکردنی تاوانبارێکی بێپشت و پەنا هیچی تێدا نییە و ناکرێت وەک بەڵگەی سەربەخۆیی دادوەری و پاكیی دەسەڵات تەماشا بوبکرێت.
پرسیارە جەوهەری و لەرزێنەرەکە ئەوە نییە کە ئایا دەوڵەت دەتوانێت گەندەڵکاران دەستگیر بوبکات یان نا، بەڵکو پرسیارە بکوژەکە ئەوەیە: ئایا دەوڵەت و دەزگا ئەمنییەکانی توانای ئەوەیان هەیە لێکۆڵینەوە لە کەسایەتییە زۆر بەهێزەکان بوبکەن بێ گوێدانە پێگەی سیاسی و حیزبییان؟ ئایا لێکۆڵینەوەیەک دەتوانێت بپەڕێتەوە بۆ ناو کەسێکی بەهێز کە پشتگیریی حیزبیی هەیە؟ ئایا دەکرێت ڕووبەڕووی بەرپرسێکی سیادی ببێتەوە؟ ئایا دەتوانێت لە ژێر گوشاری قورسی سیاسیی باڵەکاندا بمێنێتەوە؟ ئایا پرۆسەی دادپەروەری بەردەوام دەبێت کاتێک تۆمەتبارەکە سەربە بەهێزترین کوتلەی پەرلەمانی یان هێزێکی چەکدار بێت؟ ئایا دادپەروەری لە عێراقدا سەربەخۆیانە و بە بێ گوێدانە هاوپەیمانێتییە سیاسییەکان کار دەکات؟ لەم ڕەوشە ئاڵۆزەدا، دەبێت ئەم ڕاستییە تەنزئامێزە بڵێین: “ڕاوکردنی ماسییەکی بچووک ڕەنگە مانشێتێکی ڕاگەیاندنی زۆر جوان بەرهەم بهێنێت، بەڵام تاقیکردنەوە ڕاستەقینەکە ڕێک لەو کاتەدا دەست پێ دەکات کە ماسییەکە خاوەنی کەشتییەکەیە!”
ئەم ڕەوشە نیشانی دەدات کە تا ئێستا دادپەروەری تەنیا بۆ بێدەسەڵاتەکان جێبەجێ کراوە، لە کاتێکدا کێشە گەورەکان و دزینی میلیۆنان دۆلار لە پشت چەتری هاوپەیمانێتییە حیزبییەکاندا داپۆشراون. کاتێک بەکارهێنانی دەسەڵات و پەیوەندییە تایبەتەکان دەتوانێت گەورەترین دۆسیەکانی گەندەڵی دابخات، ئیتر تەواوی پرۆسەی لێپرسینەوە دەگۆڕێت بۆ شانۆگەرییەک بۆ پاککردنەوەی کەسایەتییە دەستبڕەکان. لە کۆتاییدا، بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی تەنیا و تەنیا کاتێک دەبێتە پرۆسەیەکی باوەڕپێکراو، ڕاستگۆیانە و نیشتمانی، کە پاراستنی سیاسی، حیزبی و مەزهەبی نەمێنێت و نەکرێتە قەڵغانێک بۆ دەربازکردنی گەندەڵکاران لە سزادان و سەروەریی یاسا.