سەفەر علی حمەأمین
دوو زۆرانباز لە ناو ڕینگەکەدا بە توندی یەخەی یەکتر دەگرن و هاوار دەکەن، جەماوەر لەسەر کورسییەکانەوە بە جۆش و خرۆشەوە چەپڵەیان بۆ لێدەدەن و لەسەر شەقامەکان یەکتری بریندار دەکەن بۆ پاڵپشتیی پاڵەوانەکانیان، بەڵام هەرکە گڵۆپەکان دەکوژێنەوە، هەردوو زۆرانبازەکە لە یەک ئۆتۆمبێلی گرانبەهادا دەگەڕێنەوە ماڵەوە و قازانجی گرەو و بلیتەکان لە نێوان خۆیاندا دابەش دەکەن. لە هەرێمی کوردستان، ململانێی پارتی و یەکێتی لەمێژە لە سیاسەتی هاوپەیمانی و جیاوازیی ئایدۆلۆژی دەرچووە؛ ئەوەی هەیە تەنها “دوژمنایەتییەکی کۆنترۆڵکراو” و ڕێکخراوە بۆ سەرقاڵکردنی شەقام. ئەوان لەسەر شاشەکان پەنجەی تۆمەت بۆ یەکتری ڕادەکێشن و گوتاری خوێناوی دەدەن، بەڵام لە ژوورە تاریکەکاندا، بەوپەڕی تەباییەوە داهاتی خاڵە سنوورییەکان و پارەی نەوتی قاچاخ بەش دەکەن.
جۆرج ئۆروێل لە ڕۆمانی “١٩٨٤”دا، کاتێک باس لە سروشتی ململانێی نێوان زلهێزەکان دەکات، دەنووسێت: “ئامانج لە شەڕ ئەوە نییە کە سەرکەوتن بەدەست بهێنرێت، بەڵکو ئامانج ئەوەیە شەڕەکە هەمیشە بەردەوام بێت، بۆ ئەوەی کۆمەڵگە لە ترسدا بهێڵرێتەوە و دەسەڵاتی نوخبە پارێزراو بێت.” ئەمە ڕێک خوێندنەوەی ئەو فۆرمولە سیاسییەیە کە پارتی و یەکێتی پشتی پێ دەبەستن. هەروەک چۆن سەرکردە تائیفییەکانی لوبنان، لە سەردەمی ئاشتیی دوای شەڕی ناوخۆدا، لە میدیاکانەوە ئاگری دوژمنایەتی دەخەنەوە بۆ کۆنترۆڵکردنی شوێنکەوتووەکانیان، بەڵام پێکەوە داهاتی بەندەری بەیرووت و بانکەکان تاڵان دەکەن؛ لێرەش قەیران و ململانێی نێوان هەولێر و سلێمانی، تەنها ئامرازێکی کارگێڕییە بۆ پەردەپۆشکردنی شکستی دەوڵەتداری. بۆ ئەوان، دوژمنایەتییەکە پیشەیە، نەک باوەڕ.
ئەم شانۆگەرییەی ململانێی ساختە، گەورەترین گاڵتەجاڕییە بە ژیانی ئەو هاوڵاتییانەی کە باجی ئەم دووڕووییە دەدەن. ئەگەر بەڕاستی ئێوە دوژمنی یەکترن و لەسەر بەرژەوەندیی نیشتمانی ناکۆکن، ئەی بۆچی بازگەکانتان تەنها بەڕووی گەنجێکی بێکار و ڕۆژنامەنووسێکی ڕەخنەگردا دادەخرێن، بەڵام بۆ تانکەرەکانی قاچاخی نەوت و بارهەڵگرەکانی کۆمپانیاکانی هەردوولاتان کراوەن؟ ئەو سوپا زەبەلاحە لە وەزیر و پەرلەمانتار و بەرپرسی هەردوولا لە ناو یەک حکومەتدا کاریان چییە، کاتێک لە کاتی دابەشکردنی مووچەدا دەبنە دوژمنی سەرسەخت، بەڵام لە کاتی دابەشکردنی زەوی و تەندەرەکاندا دەبنە نزیکترین هاوپەیمان؟ پارەی ئەم هەموو باجە و داهاتی وڵات بۆ کوێ دەچێت، ئەگەر هەموو کێشەکان بەو بیانووە بێمانایە داپۆشرێن کە گوایە “لایەنی بەرامبەر ڕێگرە”؟ ئێوە کێشەتان لەسەر چاکسازی یان ئازادی نییە، بەڵکو کێشەتان لەسەر قەبارەی ئەو پارچەیەیە کە لە لاشەی ئەم نیشتمانەی دەبڕن.
ئەو دوو هێزەی کە دوژمنایەتییەکەیان بە کۆنترۆڵکراوی دەهێڵنەوە و تەنها بۆ ترساندنی ئێوە بەکاری دەهێنن، لە هیچ شتێک هێندەی هۆشیاری و یەکگرتوویی دەرەوەی بازنەکەی خۆیان ناترسن، چونکە دەزانن کاتێک بینەر بڕیار دەدات شانۆکە جێبهێڵێت، ئەکتەرەکان ئیتر هیچ نرخێکیان نامێنێت. ئەمەی دەیبینن پرۆسەی سیاسی و فرەیی حیزبی نییە، بەڵکو مافیاگەرییەکی هاوبەشە کە تێیدا دوژمنایەتی تەنها بۆ سەر شاشەکانە، و تاڵانییش تەنها بۆ ناو گیرفانەکانیانە!