یاد هیوا عەبدوڵا
کاتێک هاوڵاتییانی هەرێمی کوردستان لە هەڵبژاردنەکاندا چوونە سەر سندوقەکانی دەنگدان، ئەوان ئیمزایان لەسەر گرێبەستێکی کراوە نەکردبوو بۆ ئەوەی حیزبەکان تا هەتایە لە ژوورە داخراوەکانیاندا مشتومڕ لەسەر پۆستەکان بکەن، بەڵکو ئەوان دەنگیان بە دروستکردنی دامەزراوەیەک دا کە ڕاستەوخۆ دەست بە چارەسەرکردنی کێشەکانیان بکات. لە دیموکراسییە ڕاستەقینەکاندا، هەڵبژاردن تەنها ڕاگەیاندنی سەرکەوتن و ئاهەنگگێڕان نییە بۆ حیزبەکان، بەڵکو دروستکردنی بەرپرسیارێتییەکی قورسە کە دەبێت لە ڕۆژی دوای دەرکەوتنی ئەنجامەکانەوە جێبەجێ بکرێت. بەڵام لەم هەرێمەی ئێمەدا، سیاسییەکان هەڵبژاردن وەک کێبڕکێیەکی وەرزشی دەبینن؛ هەرکە براوەکان دیاری کران، یارییەکە کۆتایی دێت و ئیتر کاتی ئەوەیە براوەکان پشوویەکی درێژخایەن بدەن و خەڵکیش لەسەر کورسییەکانی چاوەڕوانی جێبهێڵن! ئەو متمانە دیموکراسییەی کە خەڵک بەخشییە ئەم حیزبانە، بۆ ئەوە نەبوو کە پەرلەمان بێتە مۆزەخانەیەکی بێدەنگ، بەڵکو بۆ ئەوە بوو کە ببێتە مەکینەیەکی چالاک بۆ دەرکردنی یاسا و چاودێریکردنی دەسەڵاتی جێبەجێکردن، کەچی ئێستا دەبینین ئەم مەکینەیە تەنانەت پێش ئەوەی بخرێتە کار، لەلایەن خودی شۆفێرەکانیەوە پلاکەکانی لێ کراوەتەوە.
پرسیارە جەوهەرییەکە ئەوەیە: لە چ خاڵێکدا دانوستانی سیاسی لە “پرۆسەیەکی دیموکراسی”یەوە دەگۆڕێت بۆ “ئیفلیجبوونی سیاسی”؟ وەڵامەکەی زۆر سادەیە؛ ڕێک لەو ساتەدا کە بەرژەوەندیی دابەشکردنی کێکەکە دەبێتە هۆی وەستانی ژیانی ئاساییی هاوڵاتییان. کاتێک نەبوونی حکومەت و کارانەکردنی پەرلەمان وا دەکات کێشەی مووچە، خزمەتگوزاری، و بڕیارە چارەنووسسازەکان بە هەڵپەسێردراوی بمێننەوە، ئیتر ئەو دانوستانانەی کە حیزبەکان بانگەشەی بۆ دەکەن، مانای گەڕان بەدوای سەقامگیریدا نییە، بەڵکو قۆرخکردنی دەسەڵاتە بە ناوی سازانەوە. ئەگەر حیزبەکان ناتوانن لە ماوەیەکی دیاریکراودا ڕێکبکەون، ئەوا دەبێت دان بەوەدا بنێن کە ناتوانن نوێنەرایەتیی ئەو دەنگانە بکەن کە پێیان دراوە. دیموکراسی تەنها ئەوە نییە بزانیت چۆن دەنگ کۆبکەیتەوە، بەڵکو ئەوەیە بزانیت چۆن دوای هەڵبژاردن ئەو دەنگانە بکەیتە خزمەتگوزاری و سەقامگیری؛ ئەگەرنا، هەڵبژاردن دەبێتە تەنها شانۆگەرییەکی گرانبەها کە هاوڵاتییان باجەکەی دەدەن و سیاسییەکانیش قازانجەکەی دەبەن.