جوتیار کەمال جەبار
لە دوای هەڵبژاردنەکانەوە، حکومەتی مەسرور بارزانی بەردەوامە لە بەڕێوەبردنی هەرێم، بەڵام ئەوەی خەڵک بە ڕوونی دەیبینێت ئەوەیە: دەسەڵات هەیە، بەڵام پلانی ڕوون نییە؛ وتار هەیە، بەڵام کار بۆ خەڵک نییە؛ بەڵێن زۆرە، بەڵام ئەنجام کەمە. هەرێمێک کە هەزاران گەنجی لێ دەربەدەر بوون، هەزاران خێزانی لە چاوەڕوانی کار و مووچە و ژیانێکی شایستەدان، هەرێمێک کە دامەزراوەکانی لە جێی خۆیان وەستاون—ئەمە هەرێمێکی بێ پلانە!
پلان واتە ڕێڕەوێکی ڕوون: ئامانج چییە، بۆ کێیە، بە چ بودجەیەک، لە چەند ساڵدا، و بە کێ سپێردراوە. بەڵام لە دوای هەڵبژاردنەکانەوە تا ئێستا، ئەوەی خەڵک دەیبینێت تەنها ڕاگەیاندنی میدیایی و بەڵێنە کۆنەکانی هەمیشەییە: “داهاتوویەکی گەشتر”، “چاکسازی دارایی”، “سەرمایەگوزاری بیانی”، “پڕۆژەی گەورە”. بەڵام کەی ئەم پڕۆژانە دەست پێدەکەن؟ کێ بەرپرسیارە؟ چەند لەسەدا جێبەجێ کراون؟
ئاخر دەوڵەتێک کە ناتوانێت پلانێکی ساڵانەی ڕوون و شەفاف بخاتە بەردەم خەڵک، چۆن دەتوانێت باوەڕی خەڵک بە داهاتوو بەهێز بکاتەوە؟
لە کاتێکدا هەزاران گەنجی خوێندەوار و کارامە لە هەرێمی کوردستان بێکارن، حکومەت هێشتا پلانێکی ڕوون و کردەیی بۆ دروستکردنی هەزاران کاری نوێ نییە. دامەزراوە حکومییەکان پڕن، بەڵام بەبێ پڕۆسەی شەفاف؛ بەشی تایبەت لاوازە، چونکە ئابووری هەرێم لەسەر نەوت و بودجەی فیدراڵ پشت دەبەستێت، نەک لەسەر وەبەرهێنان و بازرگانیی ڕاستەقینە.
مەسرور بارزانی لە وتار باشە، لە ڕاگەیاندن بەتوانایە، بەڵام بە کردار لاوازە. لە دوای هەڵبژاردنەکانەوە تا ئێستا، خەڵک چاوەڕوانی گۆڕانکاری و چاکسازی بوون، بەڵام ئەوەی بەدی کرا تەنها بەردەوامبوون لە هەمان سیستمی کۆن: هەمان کەسایەتییە سیاسییەکان، هەمان شێوازی کۆنترۆڵکردنی بودجە، هەمان نەبوونی شەفافیەت.
حکومەتی مەسرور بارزانی زیاتر لەوەی حکومەتی خزمەتگوزاری بێت، بووە حکومەتی پاراستنی دەسەڵات: یەکلاکردنەوەی بڕیار، بەهێزکردنی کۆنترۆڵی سیاسی، و ئەولەویەت دان بە ئارامکردنەوەی ناڕەزایی نەک بە چارەسەرکردنی هۆکارەکانی ناڕەزایی.
ڕاستییەکە ئەوەیە، حکومەتی مەسرور بارزانی تەنها بەردەوامبوونی هەمان سیستمی ٣٥ ساڵەی پێشووە: سیستمێک کە دەسەڵات بۆ خێزانی سیاسییە، بازرگانی بۆ کۆمپانیاکانی بەرپرسانە، و خزمەتگوزاری بۆ خەڵک “کاتێک پارە هەیە.” ئەم سیستمە هیچ پلانێکی درێژخایەنی بۆ گەشەکردنی ئابووری، دروستکردنی کار، چاکسازیی دامەزراوە، یان پاراستنی مافی هاوڵاتی نییە.
پرسیار: تاکو کەی خەڵک دەبێت چاوەڕوانی بێت؟ تاکو کەی گەنج دەبێت هەڵبێت؟ تاکو کەی خێزانەکان دەبێت لە نێوان نان و دەرمان یەکێک هەڵبژێرن؟
ئەگەر حکومەت ناتوانێت پلان دابنێت، ئەوا ئەم حکومەتە شایستەی مانەوە نییە. ئەگەر حکومەت ناتوانێت کار دروست بکات، ئەوا ئەم حکومەتە شایستەی باوەڕی خەڵک نییە. و ئەگەر حکومەت تەنها دەسەڵات دەپارێزێت بەڵام خزمەتگوزاری نادات، ئەوا ئەم حکومەتە چیتر حکومەت نییە—تەنها دەستەیەکی دەسەڵاتدارە کە لە پشت ناوی “دەوڵەت”ەوە بەرژەوەندیی خۆی دەپارێزێت!