هەڵۆ ئیسماعیل
لە هەرێمی کوردستاندا، ئەگەر باسی “پەرلەمان” بکەیت، تەنها گاڵتەجاڕییەک دەهێنێتە پێش چاوی خەڵک! پەرلەمانی کوردستان کە دەبوو بەرزترین دەسەڵاتی یاسادانان و چاودێریکردنی حکومەت بێت، لەلایەن پارتی و یەکێتییەوە کراوەتە باڵەخانەیەکی کارتۆنی و بێئیرادە کە تەنها ئەرکی ڕەوایەتیدانە بە دزی و تاڵانکارییەکانی مەکتەب سیاسیی حیزبەکان. ئەم دامەزراوەیە هێندە ئیفلیج کراوە کە تەنانەت ناتوانێت یەک وەزیری گەندەڵ یان سەرۆکێکی چەتە بانگهێشت بکات بۆ لێپرسینەوە، چونکە بڕیاری ڕاستەقینە لەسەر مێزی پەرلەمان نادرێت، بەڵکو لەناو ژوورە تاریکەکانی مەکتەب سیاسی و بارەگا ئەمنییەکاندا یەکلایی دەکرێتەو
باشترین بەڵگە بۆ بێبەهابوونی پەرلەمان ئەو قەیرانەیە کە لە دوای هەڵبژاردنەکانی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٤ەوە دروست بووە. زیاتر لە ساڵێکە ئەم دامەزراوەیە پەکخراوە و تەنانەت نەیتوانیوە دەستەی سەرۆکایەتیی خۆی هەڵبژێرێت یان حکومەت پێکبهێنێت، تەنها لەبەر ئەوەی پارتی و یەکێتی هێشتا نەیانتوانیوە لەسەر پارچە کێکەکانی دەسەڵات (وەک داهاتی نەوت و پۆستە ئەمنییەکان) ڕێکبکەون. ئەمە یەکەم جار نییە کە دەسەڵاتدارانی کورد دیموکراسی دەخنکێنن؛ ئەوان مێژوویەکی ڕەشیان هەیە لە داخستنی دەرگای پەرلەمان و ڕێگریکردن لە کۆبوونەوەکان هەر کاتێک بڕیارەکان بە دڵی بەرژەوەندییە خێزانی و ئابوورییەکانیان نەبووبێت (وەک ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٥دا کردیان بۆ ڕێگریکردن لە هەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی). کاتێک حیزبێک دەتوانێت بە یەک تەلەفۆن دەرگای پەرلەمان دابخات و ڕێگری لە پەرلەمانتاران بکات بچنە ژوورەوە، ئیتر چۆن دەکرێت باس لە سیستەمی پەرلەمانی و نوێنەرایەتیی گەل بکرێت؟
کارەساتەکە تەنها لە بێدەسەڵاتیی پەرلەماندا نییە، بەڵکو لەو کاتانەشدا کە پەرلەمان کار دەکات، تەنها دەبێتە “مۆرێکی حیزبی” بۆ تێپەڕاندنی ئەو یاسایانەی کە لەلایەن حیزبە دەسەڵاتدارەکانەوە پێی دەدرێت بۆ شەرعیەتدان بە سەرکوتکردن و دزییەکانیان. ئەم سیستەمە کلێپتۆکراتییە (دزسالارییە) وای کردووە کە پەرلەمانتاران لەبری ئەوەی نوێنەری خەڵک بن، ببنە مووچەخۆر و کۆیلەی دەستی سەرکردەکانی حیزب، کە تەنها کاتێک دەست بەرز دەکەنەوە کە فەرمانیان پێ بکرێت. تەنانەت دادگاکانیش، کە دەبوو سەربەخۆ بن، کراونەتە پاشکۆی وەزارەتەکان و لەلایەن حیزبەوە کۆنترۆڵ کراون، تا هیچ بەرپرسێکی باڵا نەدرێتە دادگا لەسەر تاڵانکردنی زەوی، قاچاخچێتیی مەرزەکان، یان دروستکردنی میلیشیای حیزبی. ئایا دەکرێت هاوڵاتییەکی ناڕازی متمانە بە سندووقەکانی دەنگدان بکات کاتێک دەزانێت پەرلەمانەکەی تەنها کۆمپانیایەکی لاوەکییە بۆ جێبەجێکردنی فەرمانی دوو بنەماڵە؟ ئەمە دیموکراسی نییە، ئەمە دیکتاتۆرییەتە لەژێر بەرگی پەرلەماندا